Alan Adı Nasıl Alınır? .com.tr, .com ve TRABİS

Alan adı, web sitenizin, e-postanızın ve çoğu dijital hesabınızın ortak adresi. Bu yüzden "kim adına, nereden, hangi uzantıyla" sorularının cevabı yıllarca sonucunu gösterir. Bu yazıdaki bilgiler Ekim 2026 itibarıyla resmi kaynaklardan kontrol edildi.

TRABİS nedir, 2022'de ne değişti?

TRABİS, ".tr" uzantılı alan adı sisteminin merkezi veritabanını işleten ve başvuruların gerçek zamanlı yapılmasını sağlayan sistemdir 3. 14 Eylül 2022'de faaliyete geçtiğinde en çok hissedilen değişiklik şuydu: .com.tr, .org.tr ve .net.tr uzantıları belgesiz tahsise geçti 1. Eskiden .com.tr için marka belgesi ya da ticari unvanla bağlantı göstermek gerekiyordu; artık "ilk gelen ilk alır" kuralı geçerli ve ilk geleni belirlerken başvurunun TRABİS'e ulaştığı zaman kaydı esas alınıyor 2.

Bazı uzantılar ise belgeli kalmaya devam ediyor: av.tr, bel.tr, dr.tr, edu.tr, gov.tr, k12.tr, kep.tr, pol.tr ve tsk.tr 1. Bunlardan edu.tr, gov.tr, pol.tr, tsk.tr ve k12.tr için yalnız kamu kurum ve kuruluşlarının başvuruları kabul ediliyor.

Güncel bir not: TRABİS'in kendi sayfasına göre 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7590 sayılı Kanunla, alan adlarının yönetimine ilişkin yetki Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'ndan Siber Güvenlik Başkanlığı'na devredildi 3. Başvuru yöntemi (belgeli ve belgesiz tahsis) aynı şekilde tanımlanıyor; ancak eski yazılarda "BTK" diye geçen yerlerde artık yetkili kurum Siber Güvenlik Başkanlığı.

Kayıt kuruluşu ne yapar?

Alan adını doğrudan TRABİS'ten değil, bir kayıt kuruluşu üzerinden alırsınız. TRABİS'in tanımıyla kayıt kuruluşu; tahsis, başvuru, yenileme ve iptal gibi işlemlere aracılık eden taraftır 2. Yetkili kayıt kuruluşlarının listesi, iletişim bilgileriyle birlikte TRABİS'in sitesinde yayımlanıyor 4. Seçmeden önce bu listeye bakmak, aracınızın gerçekten yetkili olup olmadığını anlamanın en kısa yoludur.

.com gibi genel uzantılarda da mantık aynı: kaydı ICANN'e akredite bir kayıt kuruluşu yapar. ICANN, alan adı sahibinin kayıt kuruluşunun fiyat dahil koşullarına erişme hakkı olduğunu, buna karşılık doğru iletişim bilgisi vermek ve bunu güncel tutmakla yükümlü olduğunu belirtiyor 5.

Kayıt kuruluşu seçerken fiyattan çok şu üç şeye bakın:

• Yenileme ücreti ilk yıl ücretinden farklı mı, açıkça yazıyor mu?
• Panelde iki adımlı doğrulama, transfer kilidi ve otomatik yenileme var mı?
• DNS yönetimi panelden yapılabiliyor mu, yoksa ayrı bir hizmet mi?

.com.tr mi .com mu?

İki uzantı da teknik olarak aynı işi görür. Fark kurallarda, algıda ve hedef pazarda.

Pratikte en güvenli yol, markanız için iki uzantı da boştaysa ikisini birden almak, birini ana adres yapıp diğerini kalıcı yönlendirmeyle ona bağlamaktır. Böylece benzer adresin başkasının eline geçme riski azalır.

Alan adı kimin adına kaydedilmeli?

Alan adının sahibi, kayıtta adı geçen gerçek ya da tüzel kişidir. TRABİS, başvurunun gerçek veya tüzel kişilerce, kayıt kuruluşunun başvuru formu doldurularak yapıldığını ve form tam ve doğru doldurulmazsa başvurunun kabul edilmediğini belirtiyor 2.

Sık görülen hata, alan adının ajansın, serbest çalışan yazılımcının ya da ayrılmış bir çalışanın kişisel hesabına kaydedilmesi. Sorun, o kişiyle iletişim koptuğunda ortaya çıkar: yenileme bildirimleri size gelmez, devir ya da transfer için onu bulmanız gerekir. Doğru kurgu şöyle:

• Kayıt sahibi: şirketinizin unvanı.
• İletişim e-postası: kişiye bağlı olmayan kurumsal bir adres (ör. alanadi@sirketiniz.com.tr gibi bir ortak kutu).
• Kayıt kuruluşu hesabı: şirketin kendi hesabı; ajansa yalnız DNS düzenleme yetkisi.

Belgesiz dönemde markanıza benzeyen bir adı başkasının önce alması mümkün. Bu durumda TRABİS'in Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması devreye girebilir. Başvuru için üç şartın birlikte ileri sürülmesi gerekiyor: alan adının sizin markanız, ticaret unvanınız ya da işletme adınızla aynı veya benzer olması, alan adını alanın bu adla ilgili yasal bir hakkı ya da bağlantısı bulunmaması ve alan adının kötü niyetle alınmış ya da kullanılıyor olması 2. Mekanizma alternatif bir yoldur; dilediğiniz zaman mahkemeye de gidebilirsiniz. Yine de en ucuz koruma, markanız için önemli uzantıları baştan almaktır.

Web sitesi projesine başlarken alan adı ve hesap sahipliğini teslim listesine yazdırmak, sonradan yaşanacak birçok tartışmayı önler. Hangi bilgilerin brief'e girmesi gerektiğini web sitesi brief'i nasıl hazırlanır yazısında anlattık.

DNS temel kayıtları

Alan adını almak işin yarısı; siteyi ve e-postayı çalıştıran şey DNS kayıtlarıdır. Kayıt kuruluşunuzun ya da kullandığınız DNS sağlayıcısının panelinden şu kayıtları girersiniz 8:

Kök alan adı (ör. sirketiniz.com.tr) ile www alt alan adı genellikle farklı kayıtlarla bağlanır: kök için çoğunlukla A kaydı, www için CNAME. Bazı DNS sağlayıcıları kökte de CNAME benzeri davranışı "CNAME düzleştirme" ile sunuyor 8. Hangi kaydın gerektiğini barındırma sağlayıcınızın kurulum ekranı söyler; tahminle değer girmeyin.

E-posta tarafında SPF, DKIM ve DMARC kayıtları da TXT olarak eklenir 8. Bu kayıtlar eksikse sitenizin iletişim formundan ya da kurumsal adresinizden giden e-postalar alıcıda istenmeyen klasörüne düşebilir.

Kayıtları değiştirirken mevcut MX ve TXT kayıtlarını not alın. Web sitesi taşınırken e-posta kayıtlarının yanlışlıkla silinmesi, sitenin değil e-postanın durmasına yol açar ve çoğu zaman geç fark edilir.

Yenileme ve süre dolması riski

.tr alan adları bir defada en az bir, en fazla beş yıl için tahsis edilir; yenileme sonrasında da toplam süre beş yılı aşamaz 2. Kayıt kuruluşu, süre bitmeden en az üç ay önce en az e-postayla bilgilendirme yapar ve yenileme başvurusunun bu süre içinde yapılması gerekir 2. Bildirim, kayıtta yazan e-postaya gider; adres eskiyse uyarı hiç okunmaz.

.com gibi genel uzantılarda ICANN'in süresi dolan kayıtlara ilişkin politikası, kayıt kuruluşunun süre bitmeden yaklaşık bir ay ve bir hafta önce, süre dolduktan sonra da bir kez hatırlatma göndermesini istiyor. Süre dolduğunda DNS çözümlemesi kesiliyor, yani site ve e-posta çalışmayı bırakıyor; silinen kayıtlar için de 30 günlük bir geri alma dönemi tanımlanıyor 6. Geri alma dönemleri bir güvence değil, son çaredir; geri alma çoğu zaman ek ücret ve kesinti demektir.

Transfer ve devir

Transfer, alan adını bir kayıt kuruluşundan diğerine taşımak; devir ise sahipliği başka bir kişiye ya da şirkete geçirmektir.

• .tr tarafında alan adı sahipleri talep ederse kayıt kuruluşlarını değiştirebiliyor; devir için de hizmet alınan kayıt kuruluşunun formu ve mevzuatta istenen belgeler gerekiyor 2.
• .com gibi genel uzantılarda transfer, mevcut kayıt kuruluşundan alınan yetki koduyla (AuthInfo) başlatılır. ICANN'in transfer politikasına göre kayıt kuruluşu bu kodu talepten itibaren beş takvim günü içinde vermek zorunda; yeni kayıttan ya da önceki transferden sonraki 60 gün içinde transfer reddedilebiliyor 7.

Transferden önce DNS kayıtlarını dışa aktarın ve yeni sağlayıcıda aynısını kurduğunuzu kontrol edin. Alan adının adresi değişmese de DNS sunucuları değişebilir.

Adım adım alan adı alma

1. Markanız için iki üç aday ad belirleyin; kısa, telaffuzu kolay ve tire içermeyen olanları öne alın.
2. Adayları TRABİS'in alan adı sorgusundan ve kayıt kuruluşlarının arama ekranlarından sorgulayın.
3. Marka ve ticaret unvanı çakışması olup olmadığını kontrol edin; şüphe varsa hukuk danışmanınıza sorun.
4. TRABİS listesinden yetkili bir kayıt kuruluşu seçin 4.
5. Kaydı şirket unvanı ve kurumsal ortak e-postayla yapın.
6. Hesapta iki adımlı doğrulamayı, transfer kilidini ve otomatik yenilemeyi açın.
7. Barındırma ve e-posta sağlayıcınızın verdiği A, CNAME, MX ve TXT kayıtlarını girin.
8. Bitiş tarihini ve kayıt kuruluşu hesap bilgisini şirketin ortak şifre kasasına ve takvimine işleyin.

Sonraki adım genellikle barındırma seçimi; seçenekleri barındırma (hosting) seçimi yazısında karşılaştırdık. Alan adı, DNS ve yayına alma adımlarının proje teslimine nasıl bağlandığını kurumsal web sitesi hizmet sayfamızda ve teslim standardı sayfamızda görebilirsiniz.